De kerk aan het werk

  

"Broeders en zusters! Ik wijs jullie nog eens op het Evangelie dat ìk jullie heb verkondigd. Dat Evangelie hebben jullie aangenomen; dát is je fundament!" aldus de Apostel Paulus: 

"Daarin zul je je redding vinden; tenminste, als je je er zó aan  houdt als ik het jullie gebracht heb. Als dat niet zo is, dan hebben jullie het geloof voor niets aangenomen en is alles tevergeefs geweest." (1 Kor. 15: 1-2)  

 

Aldus de Apostel Paulus! Hij slaat de spijker op zijn kop, al doet dat ons misschien wel zeer: "Je moet je houden aan het Evangelie zoals ik het jullie verkondigd heb". En in de Hebreeënbrief vinden we het nog eens terug: "Blijf trouw aan degenen die u zijn voorgegaan en die u het geloof hebben verkondigd; want Jezus Christus is gisteren en heden Dezelfde; Hij blijft dat tot in alle eeuwigheid!"  Duidelijk wordt aldus gesproken over het Evangelie. Maar ook over het belang van de ongeschonden traditie.

Dat moet de Kerk dus doen! Trouw blijven aan het Evangelie, het Evangelie verkondigen, het Evangelie leven en beleven! Maar dan niet als star vasthouden aan oude gebruiken, maar steeds weer in overeenstemming brengen met de tijd waarin wij leven en omgekeerd en tegelijkertijd in voortdurende traditie blijven staan. Dus niet zo als het er in onze dagen nogal eens op lijkt, nl. dat theologen en priesters het Evangelie naar zich hebben toegetrokken. Ze geven er een eigen draai aan, leggen het naar eigen inzicht uit, hun uitleg schijnt belangrijker dan de werkelijke inhoud, en niet zelden hebben ze er een eigen draai en inhoud aan gegeven, ja zelfs komt men tot het formuleren van 'nieuwe geloofsbelijdenissen'. De 'liturgie' hebben ze aangepast aan hun inzichten.                                                                              Tegen deze ontwikkelingen hebben de laatste Pius-pausen, en in het bijzonder paus Pius XII (1939-1958) gewaarschuwd; maar ja, de laatste schijnt alleen maar verguisd te mogen en moeten worden, op gezag van de onfeilbare Rudolph Hochhut... Is men niet tot het veranderen, verwijderen en kapot maken overgegaan na Pius' dood, en met name 'volgens de geest van het concilie' (wat die geest dan ook zijn mag)? Is het niet zo, dat sedert 1960 de Kerk in groot opzicht niet meer is dan een schim van wat het eerst was? Maar dat we ook geconfronteerd zijn met daden van priesters e.a. die kennelijk daarvóór al niet meer geloofden en er kennelijk een ander evangelie op nahielden? Is het dan verbazingwekkend dat kerken leeglopen, de mensen 'het wel geloven' (dus niet meer), de Kerk geen boodschap voor mensen meer heeft en mensen geen boodschap aan de kerk hebben?

Moest er dan niet iets veranderd worden? O, zeker; met name de Tweede Wereldoorlog had ons tot andere inzichten en gevoelens gebracht. We konden niet ongeschonden op oude voet verder. En het was beslist goed om met zijn allen te her-ijken op het Evangelie en eveneens te zien of de Liturgie nog wel in alle opzichten voldeed aan de eisen. Maar dat is iets anders dan de hele zaak op de schop nemen --- en vervolgens een puinhoop achterlaten.

In zijn brief aan de Korintiërs vervolgt Paulus aldus: "Het belangrijkste dat ik jullie heb doorgegeven - en wat ik zelf weer van anderen heb vernomen!- is dat Jezus Christus is gestorven voor onze zonden; dat Hij gestorven en begraven is en op de derde dag verrezen, overeenkomstig de Schriften."

Ook hier horen we weer het beroep op de traditie. Hier moeten we ons aan houden! Dit is het kernpunt! En zó vervallen de argumenten dat de Kerk omwille van haar publiek moet moderniseren, dat ze andere argumenten en een andere leer moet verkondigen, dat ze haar liturgie aantrekkelijker en eigentijdser moet maken omdat je je anders dood verveelt en dat het oude evangelie in onze tijd ècht niet meer kan. In hoeverre is hier niet sprake van een dood of armetierig geloofsleven dat zichzelf tot norm verheft? In hoeverre wordt de kerk niet verlaagd tot theater (wijlen Jos Brink durfde inderdaad te stellen dat het op hetzelfde neerkwam!) en tot het voldoen aan de waan van de dag?

Het programma van het Evangelie is reeds gegeven boven de velden van Betlehem: Eer is aan God in den hoge, en vrede aan de mensen op aarde die dat doen!" Ten diepste heeft ons Jezus dit geleerd. Wij hebben het Evangelie gehoord, aangenomen en moeten het in praktijk brengen zonder wijziging van punt of komma, zoals Jezus zelf heeft gezegd. Als we dát doen, is de genade die God ons geschonken heeft en schenkt, niet zonder vrucht gebleven (vgl. 1 Kor. 15:10). Het programma van het Evangelie is weergegeven in een middeleeuws schilderij: de Sacramenten van de Kerk. Daarin is de Kerk aan het werk, daarin is God zelf aan het werk, door middel van ons, mensen; door middel van Zijn Kerk. Wij nemen dat serieus.

 

 

+ Mgr. Dr. Antonius B.M. van Achthoven,

Aartsbisschop van de ORKK-Nederland.